- Heç bir üz simmetrik deyil
- Mükəmməl simmetriya gözəllik deməkdirmi?
- Burun asimmetriyası haradan yaranır?
- Rinoplastika nəyi düzəldə bilər, nəyi yox?
- Burun dəliklərinin asimmetriyası
- Əyri burunda real gözləntilər
- Sağalma dövründə asimmetriya: niyə tələsməmək lazımdır
- Asimmetriyanı necə qiymətləndirmək olar?
- Konsultasiyada asimmetriyanı necə müzakirə edirəm
- Tez-tez verilən suallar
Heç bir üz simmetrik deyil
Bunu yoxlamaq çox asandır. Önündən çəkilmiş öz şəklinizi götürün, ortadan bölün və hər yarını güzgü kimi tərsinə çevirib iki "sol" və iki "sağ" üz düzəldin. Nəticədə iki fərqli insan görəcəksiniz. Bu, hamıda belədir.
İnsan üzündə adətən bu fərqlər olur:
- Bir göz digərindən bir qədər yuxarıda və ya kiçik;
- Qaşlar fərqli hündürlükdə;
- Bir yanaq sümüyü daha qabarıq;
- Üst çənə və dişlərin orta xətti üzün orta xəttindən bir qədər yana;
- Çənə ucu bir tərəfə meyilli;
- Dodaq küncləri fərqli səviyyədə.
Burun bu asimmetrik "zəmin"in tam ortasında yerləşir. Ona görə burun özü tam düz olsa belə, ətrafdakı asimmetriyalar onu bir tərəfə meyilli göstərə bilər.
Mükəmməl simmetriya gözəllik deməkdirmi?
Simmetriya cəlbedicilikdə rol oynayır, amma bu, "nə qədər simmetrik, o qədər gözəl" demək deyil. Tədqiqatlarda kompüterdə yaradılmış tam simmetrik üzlərin bəzən qeyri-təbii, "maska kimi" qəbul edildiyi göstərilib. İnsan beyni kiçik asimmetriyaları canlılıq və fərdilik əlaməti kimi qəbul edir.
Rinoplastikada da vəziyyət belədir: üzə "yapışdırılmış" kimi görünən, həddən artıq ideal burun çox vaxt əməliyyatlı görünür. Mənim üçün uğurlu nəticə — burunun ilk baxışda diqqəti çəkməməsi, üzün qalan hissəsi ilə harmoniya yaratmasıdır.
Burun asimmetriyası haradan yaranır?
| Mənbə | İzah |
|---|---|
| Üz skeletinin asimmetriyası | Üst çənə, göz yuvaları və yanaq sümükləri iki tərəfdə fərqlidir; burun bu əsas üzərində qurulur |
| Burun çəpərinin əyriliyi | Çəpər burunun "dirəyi"dir; əyri çəpər burun belini və burun ucunu yana çəkir |
| Burun sümüklərinin asimmetriyası | Anadangəlmə və ya travmadan sonra bir tərəf digərindən uzun, enli və ya çökük ola bilər |
| Burun ucu qığırdaqlarının fərqi | Sağ və sol qığırdaqlar ölçü, forma və möhkəmlik baxımından eyni deyil |
| Burun qanadlarının əsası | Qanadların üzə birləşdiyi nöqtələr fərqli səviyyədə və ya fərqli genişlikdə olur |
| Dəri və yumşaq toxuma | Dəri qalınlığı və yumşaq toxumanın paylanması iki tərəfdə fərqli ola bilər |
| Əzələ fəaliyyəti | Gülümsəyəndə və danışanda üz əzələləri burunu asimmetrik hərəkət etdirə bilər |
| Travma və əvvəlki əməliyyatlar | Uşaqlıqda keçirilmiş və hətta yadda qalmayan zərbələr burunun böyüməsinə təsir edə bilər |
Rinoplastika nəyi düzəldə bilər, nəyi yox?
✓ Adətən xeyli yaxşılaşdırıla bilər
- Burun oxunun əyriliyi
- Burun belindəki donqar və qeyri-bərabərlik
- Burun ucunun bir tərəfə baxması
- Burun ucu qığırdaqlarının nəzərəçarpan fərqi
- Burun çəpərinin əyriliyi və nəfəs problemi
- Burun dəliklərinin nəzərəçarpan asimmetriyası (qismən)
✗ Rinoplastika ilə düzəldilmir
- Üz sümüklərinin, göz yuvalarının, yanaqların asimmetriyası
- Çənə və dişlərin orta xəttinin yana sürüşməsi
- Dodaqların və gülüşün asimmetriyası
- Dəri qalınlığının iki tərəfdə fərqi
- Sağalmanın fərdi xüsusiyyətləri — çapıq, şişkinlik
- Millimetrlik, kənardan görünməyən fərqlər
Burunu nəyə görə "düzəltmək"? Üz asimmetrik olduqda cərrahın qarşısında seçim durur: burunu üzün həndəsi orta xəttinə görə düzəltmək, yoxsa gözün qəbul etdiyi "optik" orta xəttə görə. Bəzən riyazi baxımdan düz burun asimmetrik üzdə əyri görünür. Ona görə məqsəd ölçü xətkeşi ilə deyil, ümumi tarazlıq hissi ilə müəyyən edilir.
Burun dəliklərinin asimmetriyası
Pasiyentlərin ən çox şikayət etdiyi asimmetriya budur — xüsusilə aşağıdan çəkilmiş şəkillərdə. Bilmək lazımdır ki:
- Əməliyyat olunmamış insanların böyük əksəriyyətində burun dəlikləri forma və ölçü baxımından fərqlidir.
- Burun dəliklərinin forması bir çox amildən asılıdır: burun çəpərinin aşağı ucu, burun dəlikləri arasındakı dəri sütunu (kolumella), qanadların əsası, qığırdaqların forması və üst çənənin quruluşu.
- Nəzərəçarpan asimmetriya rinoplastika zamanı azaldıla bilər, amma iki burun dəliyini tam eyni etmək real deyil.
- Normal danışıq məsafəsində insanlar burun dəliklərinə aşağıdan baxmır. Aşağıdan bucaq gündəlik həyatda nadir görünüşdür.
Əyri burunda real gözləntilər
Əyri burun rinoplastikanın ən çətin növlərindən biridir. Qığırdaq və sümüklərin "yaddaşı" var — onlar əvvəlki vəziyyətinə qayıtmağa meyl edir. Bundan əlavə, əyri burun çox vaxt asimmetrik üzlə birlikdə olur.
- Əksər hallarda əyrilik nəzərəçarpacaq dərəcədə azalır və burun düz görünür.
- Ciddi əyrilikdə, xüsusilə travmadan sonra, yüngül qalıq meyl qala bilər.
- Burun çəpərinin düzəldilməsi həm görünüş, həm də nəfəs üçün əsas şərtdir.
- Əyri burunda revizion ehtimalı düz burunlara nisbətən bir qədər yüksəkdir. Ətraflı: Rinoplastikadan sonra kimlərdə revizion riski yüksəkdir.
Sağalma dövründə asimmetriya: niyə tələsməmək lazımdır
Əməliyyatdan sonrakı ilk aylarda burun tez-tez asimmetrik görünür və bu, pasiyentləri çox narahat edir. Səbəbləri:
- Şişkinlik iki tərəfdə eyni sürətlə çəkilmir. Bir tərəf həftələrlə daha dolğun qala bilər.
- Yatma vəziyyəti: bir tərəfə meyilli yatmaq həmin tərəfdə daha çox maye toplanmasına səbəb ola bilər.
- Göyərmə və rəng fərqi bir tərəfi daha "iri" göstərə bilər.
- Burun ucu ən gec sakitləşən nahiyədir; onun simmetriyası bir ilə qədər dəyişə bilər.
Ona görə simmetriya haqqında son qərar adətən təxminən 1 il sonra verilir. Şişkinliyin gedişi haqqında: Rinoplastikadan sonra şişkinlik nə vaxt keçir.
Asimmetriyanı necə qiymətləndirmək olar?
Asimmetriyanı obyektiv qiymətləndirmək üçün düzgün şəkil şərtdir. Yaxın selfi, yandan işıq və başın bir neçə dərəcə dönməsi düz burunu da əyri göstərə bilər.
✓ Düzgün qiymətləndirmə
- 1,5–2 metrdən, zoomla, burun səviyyəsindən çəkilmiş şəkil
- Qarşıdan gələn bərabər, yumşaq işıq
- Baş tam düz — iki göz bir üfüqi xəttdə
- Neytral ifadə
- Əməliyyatdan əvvəlki şəkillərlə eyni şəraitdə müqayisə
✗ Aldadıcı qiymətləndirmə
- Yaxın selfi və video zəng görüntüsü
- Yandan düşən işıq — bir tərəf kölgədə
- Başın az da olsa dönməsi və ya əyilməsi
- Güzgüdə hər gün yaxından baxmaq
- Şəkli böyüdüb millimetr axtarmaq
Telefon kamerasının burunu necə dəyişdirdiyi haqqında ayrıca məqaləm var: Selfi burunu böyük göstərir: kamera təhrifi.
Əgər burnunuzdakı kiçik bir fərq haqqında düşüncələr gününüzün böyük hissəsini tutursa, bunu konsultasiyada açıq deyin. Belə hallarda əlavə əməliyyat çox vaxt rahatlıq gətirmir və bəzən psixoloqla söhbət daha faydalı olur.
Konsultasiyada asimmetriyanı necə müzakirə edirəm
Əməliyyatdan əvvəl pasiyentlə birlikdə üzün standart şəkillərinə baxır və bunları göstərirəm:
- Üzün mövcud asimmetriyaları — gözlər, qaşlar, yanaqlar, çənə, dişlərin orta xətti;
- Burunun özündəki asimmetriyalar — burun beli, burun ucu, burun dəlikləri;
- Bunlardan hansının rinoplastika ilə düzəldiləcəyi, hansının yaxşılaşdırılacağı, hansının isə dəyişməyəcəyi.
Bu söhbət əməliyyatdan sonrakı narahatlığın böyük hissəsinin qarşısını alır. Çünki pasiyent əməliyyatdan sonra güzgüdə gördüyü bir çox fərqin əvvəldən də olduğunu bilir. Bir çox insan öz üzündəki asimmetriyaları ilk dəfə məhz konsultasiyada görür.
Tez-tez verilən suallar
Rinoplastika ilə tam simmetrik burun əldə etmək mümkündürmü?
Millimetrə qədər mükəmməl simmetriya real deyil, çünki heç bir üz tam simmetrik deyil və sağalma fərdidir. Nəzərəçarpan asimmetriyalar isə əksər hallarda xeyli azaldıla bilər.
Əməliyyatdan sonra burnum bir tərəfə əyri görünür, bu normaldırmı?
İlk aylarda şişkinlik iki tərəfdə fərqli çəkildiyi üçün burun asimmetrik görünə bilər. Son nəticə təxminən 1 ildə formalaşır. Lakin zərbədən sonra yaranan yeni əyrilikdə dərhal cərrahınıza müraciət edin.
Burun dəliklərim fərqlidir, rinoplastika bunu düzəldirmi?
Nəzərəçarpan fərqi azaltmaq mümkündür, amma iki burun dəliyini tam eyni etmək real deyil. Əməliyyat olunmamış insanların böyük əksəriyyətində də burun dəlikləri fərqlidir.
Üzüm asimmetrikdir, rinoplastika bunu düzəldə bilərmi?
Rinoplastika üz sümüklərinin asimmetriyasını düzəltmir. Lakin burunun düzgün planlanmış forması üzün asimmetriyasını vizual olaraq daha az nəzərəçarpan edə bilər.
Əyri burun tam düzəlirmi?
Əksər hallarda burun düz görünür, amma ciddi əyrilikdə və travmadan sonra yüngül qalıq meyl qala bilər. Bunun səbəbi qığırdaqların "yaddaşı" və üzün təbii asimmetriyasıdır.
Asimmetriya qalarsa, təkrar əməliyyat lazımdırmı?
Kənardan görünməyən kiçik fərqlər üçün təkrar əməliyyat adətən tövsiyə olunmur. Nəzərəçarpan asimmetriya bir il sonra da qalırsa, cərrahla müzakirə edilir.
Nəticə
Mükəmməl simmetrik burun real həyatda yoxdur, çünki mükəmməl simmetrik üz yoxdur. Rinoplastikanın məqsədi riyazi simmetriya deyil, üzlə harmoniya təşkil edən, təbii və tarazlı görünən burundur. Əyrilik, donqar, burun ucunun və burun dəliklərinin nəzərəçarpan asimmetriyası xeyli yaxşılaşdırıla bilər. Üz skeletinin asimmetriyası və millimetrlik fərqlər isə qalır — və bu, normaldır. Əməliyyatdan əvvəl bu fərqləri cərrahınızla birlikdə görmək, sonrakı narahatlığın ən yaxşı qarşısını almaqdır.
Konsultasiyada nəyin düzəldiləcəyini və nəyin mümkün olmadığını açıq göstərirəm.
Telefon/WhatsApp: +994 70 248 48 18 · E-poçt:
Oxşar məqalələr: Rinoplastikadan sonra kimlərdə revizion riski yüksəkdir · Rinoplastikadan sonra şişkinlik nə vaxt keçir · Burun çəpər əyriliyi · Rinoplastika nəticələri
Elmi mənbələr
Rhodes G. The evolutionary psychology of facial beauty. Annu Rev Psychol. 2006;57:199–226.
Swaddle JP, Cuthill IC. Asymmetry and human facial attractiveness: symmetry may not always be beautiful. Proc Biol Sci. 1995;261(1360):111–116.
Rohrich RJ, Gunter JP, Deuber MA, Adams WP Jr. The deviated nose: optimizing results using a simplified classification and algorithmic approach. Plast Reconstr Surg. 2002;110(6):1509–1523.
Tibbi qeyd: Bu məqalə ümumi məlumat üçündür və fərdi tibbi müayinə, diaqnoz və müalicə planını əvəz etmir.