Burun ətləri və Nasal klapan problemi / Dr Əlif Hüseynzadə MD,PHD - 4500+ əməliyyat

Dorsal Rinoplastika Üzrə Mütəxəssis

Burun ətləri və nasal klapan problemləri

Burun Ətləri və Burun Qapağı Problemləri: Səbəblər, Diaqnostika və Müalicə — Tam Bələdçi

Burun tənəffüsü ilə bağlı şikayətlərin diaqnostikasında ən çox qarışdırılan, ən çox gözdən qaçırılan və eyni zamanda ən vacib mövzulardan biri burun ətinin (turbinatların) böyüməsi ilə burun qapağı (nazal klapan) problemidir.

Bir tərəfdən turbinatların həddindən artıq böyüməsi hava yolunu mexaniki olaraq daraldır. Digər tərəfdən isə burun qapağı nahiyəsindəki struktur problemlər — xüsusilə dərin nəfəs alma, idman və ya gecə yatarkən — hava keçidini ciddi şəkildə məhdudlaşdıra bilər. Və bu iki problem çox vaxt eyni pasiyentdə birlikdə mövcud olur.

Buna görə də effektiv müalicənin açarı sadəcə "burnu açmaq" deyil, tam olaraq hansı strukturun, hansı mexanizmlə nəfəs almağı pozduğunu müəyyən etməkdir.

Burun Ətləri (Turbinatlar) Nədir və Nə İşə Yarayır?

Burun ətləri — tibbdə konxa və ya turbinat adlanan strukturlar — burun boşluğunun yan divarlarında yerləşən, selikli qişa ilə örtülmüş sümük və yumşaq toxuma çıxıntılarıdır. Hər burun boşluğunda üç əsas turbinat mövcuddur:

Turbinat Yerləşməsi Əhəmiyyəti
Aşağı turbinat Burun boşluğunun ən aşağı hissəsi Hava axınına qarşı ən böyük müqavimət göstərən, ən vacib turbinatdır
Orta turbinat Ortada, sinus ağızlarına yaxın Sinusların havalanması və drenajı ilə əlaqəlidir
Üst turbinat Yuxarıda, qoxu zonasına yaxın Qoxu hissi ilə əlaqəli nahiyədə yerləşir

Turbinatların əsas funksiyaları bunlardır:

  • Burundan keçən havanı nəmləndirmək
  • Havanı bədən istiliyinə qədər qızdırmaq
  • Hava axınını istiqamətləndirmək və nizamlamaq
  • Hava ilə selikli qişa arasında maksimum təması təmin etmək (süzmə, müdafiə)

Yəni turbinatlar sadəcə "burunda olan ət parçaları" deyil — burunun normal fizioloji funksiyalarının ayrılmaz hissəsidir.

Bu səbəbdən turbinatların həddindən artıq kiçildilməsi, burunun təbii funksiyalarını poza bilər. Müasir cərrahi yanaşmanın əsasında məhz bu prinsip dayanır:

Problemi aradan qaldır, lakin turbinatların fizioloji funksiyalarını qoru.

Turbinat Hipertrofiyası (Burun Ətinin Böyüməsi) Nədir?

Turbinat hipertrofiyası — turbinatların (xüsilə aşağı turbinatın) normaldan daha böyük və şişkin olmasıdır. Bu, burun hava yolunun mexaniki olaraq daralmasına səbəb olur.

Hipertrofiya əsasən iki mexanizmə yarana bilər:

1. Mukozal (Selikli Qişa) Komponent

Selikli qişanın iltihabı, şişməsi və qalınlaşması nəticəsində turbinat böyüyür. Bu adətən:

  • Allergik rinit
  • Xroniki iltihabi proseslər
  • Təkrarlayan infeksiyalar
  • Ətraf mühit faktorları (toz, tüstü, kiməvi maddələr)

ilə əlaqəlidir. Mukozal hipertrofiya bəzən dərman müalicəsinə cavab verə bilir.

2. Sümük (Osseoz) Komponent

Turbinatın daxilindəki sümük strukturunun özünün böyüməsidir. Artıq selikli qişa şişkinliyi ilə bağlı deyil — mexaniki, dəyişməz bir böyümə var. Selikli qişa tamamilə normal olsa belə, altda yatan sümük strukturu hava yolunu daralda bilər. Belə hallarda:

  • Dərman müalicəsi adətən məhdud təsir gösərir
  • Cərrahi yanaşma daha uyğun ola bilər

Turbinat hipertrofiyasının klinik əhəmiyəti dərəcədən asılıdır. Hər böyümüş turbinat müalicə tələb etmir. Əsas sual budur: bu böyümə pasiyentin nəfəs almasına nə qədər təsir edir?

Turbinat Hipertrofiyasının Səbəbləri

Səbəb Açıqlama
Allergik rinit Ən çox rast gəlinən səbəbdir. Allergenlərə qarşı xroniki iltihabi cavab turbinatları böyüdür
Qeyri-allergik rinit Allergiya olmadan selikli qişanın xroniki şişməsi
Xroniki rinosinusit Uzunmüddətli sinus iltihabı turbinatlara da təsir edir
Hormonal dəyişikliklər Hamiləlik, hipotireoz kimi vəziyətlər
Dərman mənşəli rinit Dekonjestan spreylərin uzunmüddətli istifadəsi
Ətraf mühit faktorları Siqaret tüstüsü, hava çirkliliyi, kimyəvi qıcıqlandırıcılar
Anatomik faktorlar Septum əyriliyi olan tərəfdə turbinatın kompensator böyüməsi

Burun Qapağı (Nazal Klapan) Nədir?

Burun qapağı — burun hava yolunun ən dar və hava axını üçün ən kritik hissəsidir. Burun boşluğunun ən ön (anterior) nahiyəsində yerləşir.

İki əsas burun qapağı zonası mövcuddur:

Qapaq Zonası Yerı Funksiyası
Daxili burun qapağı (İnternal Nasal Valve) Burunun orta hissəsində — septum, yuxarı latral qığırdaq və aşağı turbinatın ön ucu arasında Burun hava yolunun ən dar nöqtəsi; ümumi hava müqavimətinin böyük hissəsi burada yaranır
Xarici burun qapağı (External Nasal Valve) Burun dəliyi səviyəsində — ala nasi (burun qanadları) və alt latral qığırdaqların formalaşdırdığı giriş Xüsilə dərin nəfəs alma zamanı kritikdir

Daxili burun qapağı xüsilə vacibdir — burundan keçən havanın qarşılaşdığı ən dar nöqtədir. Burun tənəffüsünə qarşı ümumi müqavimətin əhəmiyətli bir hissəsi məhz burun qapağı səviyəsində yaranır.

Burun Qapağı Problemi Nədir?

Burun qapağı problemi iki formada ola bilər:

1. Statik Darlıq

Sakit nəfəs alma zamanı belə burun qapağı anatomik olaraq dardır. Pasiyent dəfəs almadan nəfəs verərkən bu darlığı hiss edir. Səbəblər:

  • Anadangəlmə anatomik darlıq
  • Burun travmaları
  • Əvvəlki burun əməliyatları (məsələn, çox toxuma çıxarılmış rinoplastika)
  • Septum əyriliyinin burun qapağına təsiri

2. Dinamik Kollaps (Çökmə)

Burun yan divarları yalnız dərin nəfəs alma zamanı içəri çökür. Sakit nəfəs almada probem hiss olunmur, amma idman, pilləkən çıxma, sürətli yeriş zamanı qəfildən burun bağlanır. Bu, çox vaxt:

  • Zəif yuxarı latral qığırdaq
  • Latral divarın struktur dəstəyinin azlığı
  • Əvvəlki rinoplastikada dəstəyin itirilməsi

ilə əlaqəlidir.

Dinamik kollapsın ən böyük təhlükəsi — standart müayinələrdə (sakit nəfəs alma zamanı) gəzə çarpmamasıdır. Pasiyent "burnum normaldır" deyə bilər, amma qaçış zamanı probem ortaya çıxır. KT bu probemi gösərməz.

Turbinat Hipertrofiyası ilə Burun Qapağı Probeminin Fərqi

Bu iki probem çox vaxt qarışdırılır, amma fərqli mexanizmlərə yaranır:

Xüsisiyət Turbinat Hipertrofiyası Burun Qapağı Probemi
Yerləşməsi Burun boşluğunun daha dərin hissəsində Burunun ön (anterior) nahiyəsində
Müayinədə gəzə çarpması Adətən standart müayinədə aşkarlanır Statik darlıq asan, dinamik kollaps çətin aşkarlanır
Nəfəs alma ilə əlaqəsi Daimi tıxanıqlıq Dərin nəfəsdə artan tıxanıqlıq
KT-də gərünməsi Adətən gərünür Statik KT dinamik probemi göstərməz
Dərmana cavabı Mukozal komponent varsa, qismən cavab verə bilər Ümumiyətlə cavab verməz
Cərrahi yanaşma Turbinat reduksiyası Burun qapağı rekonstruksiyası

Turbinatların Həddindən Artıq Kiçildilməsi Niyə Təhlükəlidir?

Bu, müasir burun cərrahiyəsində ən vacib məqamlardan biridir.

Turbinatlar sadəcə "maneə" deyil — burun fiziologiyası üçün əvəzolunmaz orqanlardır. Əgər turbinatlar həddindən artıq kiçildilərsə, aşağıdakı problemlər yarana bilər:

  • Burundan keçən hava kifayət qədər nəmlənməz → quruluq hissi
  • Hava kifayət qədər qızmaz → soyuq hava birbaşa ağciyərlərə gedər
  • Selikli qişa ilə hava arasında təmas azalar → immun müdafiə zəifləyər
  • Ən ciddi fəsad: "Boş Burun Sindromu" (Empty Nose Syndrome)

Boş Burun Sindromu

Turbinatların həddindən artıq rezeksiyası nəticəsində yaranan, müalicəsi son dərəcə çətin olan bir vəziyyətdir. Pasiyent burnundan kifayət qədər hava keçdiyini hiss edə bilmir, baxmayaraq ki burun boşluğu obyektiv olaraq genişdir. Əsas simptomlar:

  • Paradoksal tıxanıqlıq hissi (burun açıqdır, amma nəfəs ala bilmirsən)
  • Şiddətli burun quruluğu
  • Qabıqlanma
  • Nəfəs darlığı hissi
  • Depressiya və anksiyete

Boş Burun Sindromunun effektiv müalicəsi çox məhduddur. Profilaktika — yəni turbinatları qorumaq — ən yaxşı strategiyadır.

Bu səbəbdən müasir cərrahi yanaşmada turbinat reduksiyası dedikdə, "turbinatların bir hissəsini kəsmək" yox, "hava keçidini yaxşılaşdıracaq qədər, lakin funksiyanı qoruyacaq qədər" müdaxilə nəzərdə tutulur.

Burun Qapağı ilə Septum Əyriliyi Arasında Əlaqə

Burun qapağı ilə septum arasında anatomik yaxınlıq mövcuddur. Daxili burun qapağı septum, yuxarı latral qığırdaq, aşağı turbinatın ön ucu arasında formalaşır.

Kaudal (ön) septum əyriliyi birbaşa burun qapağının funksiyasına təsir edə bilər. Əgər septum burun qapağı zonasında əyridirsə, bu nahiyədə hava keçidi mexaniki olaraq daralır.

Bu səbəbdən:

  • Septoplastika planlaşdırılarkən burun qapağı qiymətləndirilməlidir.
  • Əgər həm septum, həm də burun qapağı probemi varsa, yalnız septoplastika yetərli olmaya bilər.
  • Belə hallarda burun qapağına da müdaxilə planlaşdırılmalıdır.

Niyə Bəzi Pasiyentlər Septoplastikadan Sonra Dərin Nəfəs Almada Çətinlik Çəkməyə Davam Edir?

Bu sual kliniki praktikada çox vacibdir. Bəzi pasiyentlər septoplastikadan sonra belə deyir:

"Burnum düzəlib, sakit nəfəs almam yaxşılaşıb, amma yenə də idmanda, pilləkən çıxanda burnum bağlanır."

Bu ssenari çox vaxt burun qapağı probemi ilə əlaqəlidir. Septum əyriliyi korreksiya edilsə də, burun qapağındakı probem (xüsusilə dinamik kollaps) həll olunmadıqda, dərin nəfəs alma zamanı simptomlar davam edə bilər.

Buna gərə əməliyatdan əvvəl burun qapağının qiymətləndirilməsi mütləq aparılmalıdır. Əks halda əməliyat natamam nəticələnə bilər.

Kiçik Burun Dəlikləri və Nəfəs Alma: Əməliyyat Düşünülməlidir?

Burun dəliklərinin kiçik olması ilə nəfəs alma probemi arasında hər zaman birbaşa əlaqə yoxdur. Burun dəliklərinin ölçüsü sadəcə xarici girişi təmsil edir. Burun hava yolunun ən dar nöqtəsi adətən burun dəliyinin özü deyil, daxili burun qapağıdır.

Yəni burun dəlikləri normal ölçüdə olsa belə, daxili burun qapağında ciddi darlıq ola bilər. Və ya əksinə — burun dəlikləri kiçik görünsə də, daxili hava yolu tamamilə normal ola bilər.

Buna gərə burun dəliyinə əsasən əməliyat qərarı verilməməlidir. Əsas məsələ burun qapağının tam qiymətləndirilməsidir.

Burun Ətləri və Burun Qapağı Problemlərinin Diaqnostikası

Diaqnostika prosesi bir neçə mərhələdən ibarətdir:

1. Ətraflı Anamnez

Pasiyentdən aşağıdakılar barədə məlumat alınır:

  • Tıxanıqlıq daimidir, yoxsa yalnız dərin nəfəs almada ortaya çıxır?
  • İdman, pilləkən çıxma zamanı artır?
  • Gecə daha pisdir?
  • Bir tərəflidir, yoxsa ikitərəfli?
  • Allergiya, travma, əvvəlki əməliyatlar varmı?

Bu məlumatlar problemin harada ola biləcəyinə dair ilk ipuclarını verir.

2. Kliniki Müayinə

  • Burun daxilinin vizual qiymətləndirilməsi
  • Septumun, turbinatların, selikli qişanın yoxlanılması
  • Burun qapağının statik və dinamik qiymətləndirilməsi (xüsusi manevrlər vasitəsilə)

3. Modifiyə Edilmiş Kottl Manevri

Dərin nəfəs alma zamanı burun qapağının hərəkətinin qiymətləndirilməsi. Daxili burun qapağı zonasına yüngül dəstək verildikdə nəfəs alma yaxşılaşırsa, bu, probemin burun qapağı qaynaqlı olduğuna güclü işarədir.

4. Endoskopiya (Lazım Olduqda)

Burun boşluğunun daha dərin hissələrinin qiymətləndirilməsinə imkan verir. Mürəkkəb anatomiyada, sinus patologiyası şübhəsində faydalıdır. Lakin standart endoskopiya da sakit nəfəs almada aparıldığı üçün dinamik burun qapağı kollapsını adekvat göstərə bilməz.

5. KT (Kompüter Tomoqrafiyası)

  • Statik görüntü olduğu üçün dinamik kollapsı göstərməz.
  • Yalnız konkret göstəriş olduqda istifadə edilməlidir.
  • "Burun tıxanıqlığı var = KT çəkmək lazımdır" yanaşması düzgün deyil.

Müalicə: Nə Zaman Dərman, Nə Zaman Cərrahiyyə?

Dərman Müalicəsi (İlk Sıra)

Mukozal komponent üstünlük təşkil edirsə, ilk növbədə konservativ müalicə sınanmalıdır:

  • Burun steroi spreyləri — iltihabı azaltmaq üçün
  • Antihistaminiklər — allergik rinitdə
  • Duzlu su iləburun yuma — selikli qişanı nəmləndirmək, allergenləri təmizləmək
  • Allergenlərdən qaçınma
  • Dekonjestan spreylər — YALNIZ 3-5gün, rebound təsir riskinə görə!

Cərrahi Müalicə

Dərman müalicəsi yetərli nəticə vermədikdə və ya anatomik komponent üstün olduqda:

Turbinat Hipertrofiyasında:

Probemin mənbəyinə uyğun olaraq müxtəlif turbinat reduksiyası üsulları mövcuddur:

  • Radyofrekans
  • Mikrodebrider ilə submukozal reduksiya
  • Lazerlə reduksiya (seçilmişhallarda)
  • Kombinə edilmiş yanaşmalar

Məqsəd: Hava keçidini yaxşılaşdırmaq, amma turbinat funksiyasını qorumaq.

Burun Qapağı Problemində:

Burun qapağının struktur dəstəyini artıran rekonstruktiv müdaxilələr:

  • Spreyder qreftlər (yayıcı qığırdaq dəstəkləri)
  • Latral qapaq rekonstruksiyası (çökmənin qarşısını almaq üçün)
  • Battenqreftlər
  • Alar batten qreftlər (xarici qapaqüçün)

Burun qapağı cərrahiyəsi funksional rinoplastikanın əsa sütunlarından biridir. Bu müdaxilələrdə məqsəd burun qapağının struktur dəstəyini artırmaqla hava keçidinin həm sakit, həm də dərin nəfəs almada qorunmasını təmin etməkdir.

Kombinə Edilmiş Probemlərdə:

Çox vaxt bir neçə probem birlikdə mövcuddur. Bu halda:

  • Septoplastika + Turbinat reduksiyası
  • Septoplastika + Burun qapağı rekonstruksiyası
  • Funksional rinoplastika (bütün səviyələr birlikdə)

kimi kombiə planlar qurulur.

Turbinat Reduksiyası Nə Zaman Uyğundur?

Turbinat reduksiyası aşağıdakı hallarda nəzərdən keçirilə bilər:

  • Turbinat hipertrofiyası klinik olaraq təsdiqlənibsə
  • Dərman müalicəsi (steroi spreylər, antihistaminiklər)kifayət qədər nəticə vermirsə
  • Osseoz (sümük) komponent üstünlük təşkil edirsə
  • Pasiyentin həyat keyfiyətinə ciddi təsir varsa

**Vacib məqam:**Reduksiyanın dərəcəsi turbinatın ölçüsünə, anatomiyasına və pasiyentin fərdi xüsisiyətlərinə əsasən təyin edilir. Hər turbinata eyni miqdarda müdaxilə edilməz.

Burun Qapağı Cərrahiyəsi Nə Zaman Nəzərdən Keçirilir?

Burun qapağına yönəlmiş müdaxilə xüsilə aşağıdakı hallarda düşünülür:

  • Dərin nəfəs almada burunun bağlanması (dinamik kollaps)
  • İdman, fiziki aktivlik zamanı burundan nəfəs ala bilməmə
  • Burun qapağının statik darlığı (müayinədə aşkarlanan)
  • Modfiyə edilmiş Kottl testinin müsbət olması
  • Septoplastika planlaşdırılan pasiyentdə burun qapağı probeminin də aşkarlanması
  • Əvvəlki rinoplastika və ya burun travmasından sonra yaranmış burun qapağı zəifliyi

Ən Çox Edilən Səhvlər

Burunətləri və burun qapağı probemləri ilə bağlı ən çox yayılmış səhvlər:

1. "Burun tıxanıqlığı = septom əyriliyi" yanaşması

Probem turbinatlar, burun qapağı, allergiya, selikli qişa patologiyası qaynaqlı ola bilər. Sadəcə septuma fokuslanmaq yetərli deyil.

2. Turbinatların həddindən artıq reduksiyası

"Hava yolunu nə qədər geniş etsək, bir o qədər yaxşıdır" düşüncəsi yanlışdır. Turbinatlar fiziooloji funksiyalara malikdir. Həddindən artıq reduksiya Boş Burun Sindromuna yol aça bilər.

3. Burun qapağı probeminin gözdən qaçırılması

Statik müayinə ilə yetinmək, dinamik kollapsı yoxlamamaq. Nəticə: septoplastika edilən pasiyentdə idmanda nəfəs alma probemi davam edir.

4. KT-yə həddindən artıq güvənmək

"KT hər şeyi göstərər" yanaşması doğru deyil. Dinamik probem KT-də görünməz. KT yalnız konkret göstəriş olduqda istifadə edilməlidir.

5. "Kiçik burun dəlikləri əməliyat tələb edir" düşüncəsi

Burun dəliyi ölçüsü tək başına əməliyat qərarı üçün yetərli deyil. Daxili burun qapağı qiymətləndirilməlidir.

6. "Hər turbinat eyni üsulla kiçildilməlidir" yanaşması

Hər turbinat fərqli ölçüdə, fərqli hipertrofiya tipində, fərqli pasiyentdə fərqli səbəbdən böyümüş olur. Müdaxilə fərdiləşdirilməlidir.

Tez-tez verilən suallar

Burun ətinin böyüməsi ilə burun qapağı probemi arasında əlaqə varmı?

Bəli, bu iki probem birlikdə mövcud ola bilər. Məsələn, aşağı turbinatın ön ucunun böyüməsi daxili burun qapağına təsir edə bilər. Bu səbəbdən diaqnostikada hər iki struktur ayrı-ayrılıqda qiymətləndirilməlidir.

Burun ətinin böyüməsi dərmanla keçərmi?

Mukozal (selikli qişa) komponent üstünlük təşkil edirsə — allergik rinit, iltihabi proseslər zamanı — dərman müalicəsi (steroi spreylər, antihistaminiklər) təsirli ola bilər. Lakin sümük komponenti üstündürsə, dərman müalicəsi adətən məhdud təsir gösərir.

Burun qapağı probemi KT-də görünərmi?

Statik darlıq qismən görünə bilər. Lakin dinamik burun qapağı kollapsı KT-də görünməz. Bu probemin diaqnozu müayinə otağında, xüsilə modfiyə edilmiş Kottl testi vasitəsilə qoyulur.

"Boş Burun Sindromu" nədir?

Turbinatların həddindən artıq reduksiyası nəticəsində yaranan, müalicəsi çox çətin olan bir vəziyətdir. Pasiyent burnunun kifayət qədər hava almadığını hiss edir, baxmayaraq ki, burun boşluğu genişdir. Ən yaxşı strategiya profilaktikadır —yəni turbinatları mümkün qədər qorumaq.

Burun qapağı əməliyatı ağrılıdırmı?

Burunqapağı cərrahiyəsi adətən ümumi anesteziya altında aparılır, ona görə əməliyat zamanı ağrı hiss olunmur. Postoperativ dövrdə yüngül ağrı və narahatlıq olsa da, adətən yaxşı nəzarət edilir. Əməliyatdan sonrakı ödem səbəbilə müvəqqəti tıxanıqlıq normaldır.

Burun ətinin reduksiyasından sonra yenidən böyümə olurmu?

Mukozal toxumanın müəyyən qədər yenidən böyüməsi mümkündür, xüsilə əsas probem (allergik rinit kimi) davam edirsə. Buna görə də əməliyatdan sonra yanaşı dərman müalicəsinin davam etdirilməsi vacib ola bilər.

Burun qapağı əməliyatı burunun görünüşünü dəyişirmi?

Burun qapağı rekonstruksiyası funksional müdaxilədir, əsas məqsəd nəfəs almağı yaxşılaşdırmaqdır. Lakin qreftlər yerləşdirildiyi üçün minimal xarici dəyişiklik ola bilər. Funksional rinoplastika çərçivəsində isə həm nəfəs alma, həm də estetik nəticə birlikdə planlaşdırıla bilər.

Nəticə

Burun ətinin (turbinatların) böyüməsi və burun qapağı probemləri burun tənəffüsü ilə bağlı ən kritik, eyni zamanda ən çox gözdən qaçırılan anatomik probemlər sırasındadır.

Bu iki probemin düzgün idarə edilməsi üçün əsas prinsiplər:

  1. Turbinatların fizioloji funksiyaları qorunmalıdır. "Nə qədər kiçik, bir o qədər yaxşı" yanaşması doğru deyil. Həddindən artıq reduksiya ciddi fəsadlara yol aça bilər.

  2. Burun qapağı həmişə qiymətləndirilməlidir. Xüsilə septoplastika planlaşdırılarkən. Dinamik kollaps standart müayinədə gəzə çarpmaya bilər, lakin klinik nəticəni ciddi şəkildə təsirləndirər.

  3. Hər pasiyent fərdi qiymətləndirilməlidir. Eyni simptomlar iki fərqli pasiyentdə iki tamamilə fərqli anatomik mənbədən qaynaqlana bilər. Müalicə planı fərdiləşdirilməlidir.

  4. Yaxşı nəticə sadəcə "burnun açılması" deyil. Əsas məqsəd: burunun təbii fizioologiyasını qoruyaraq rahat, fizioloji nəfəs almağı təmin etməkdir.

Burnun yaxşı nəfəs alması üçün onun bütün struktur elementləri — septum, turbinatlar, burun qapağı — harmoniya daxilində işləməlidir. Bunlardan birinin pozulması bütün sistemi təsirləndirə bilər.

Bu məqalə MD.PhD.DrAlif Hüseynzadə — KBB Mütəxəssisi, Rinoloq tərəfindən hazırlanmışdır. Mənbə: rino.az