Rinoplastikada estetik nəticə yalnız burun konturlarının dəyişdirilməsindən ibarət deyil. Burun ucu, burun qapaqları, arakəsmə və yan qığırdaqların qarşılıqlı dəstəyi uzunmüddətli forma və hava axını üçün əhəmiyyətlidir. Struktural yanaşma bu dayaqları qiymətləndirir və lazım gəldikdə onları qorumaq və ya bərpa etmək üçün əlavə dəstək elementlərindən istifadə edir.

Struktural rinoplastika nədir?

Struktural rinoplastika burun skeletinin dayanıqlığını nəzərə alan və ehtiyac olduqda onu qığırdaq qreftləri, tikişlər və digər rekonstruktiv üsullarla gücləndirən yanaşmadır. Məqsəd yalnız arzu olunan formanı yaratmaq deyil, həm də burunun dəstəyini, kontur sabitliyini və mümkün olduqda hava keçidini qorumaqdır.

“Struktural” və “preservasiya” yanaşmaları bir-birini tam istisna edən anlayışlar deyil. Müasir cərrahiyyədə burunun fərdi anatomiyasına uyğun olaraq müxtəlif prinsiplər bir əməliyyat planında birləşdirilə bilər.

Burunun dayaq sistemi

Burunun forması sümük, qığırdaq, bağlar, yumşaq toxumalar və dəri örtüyünün qarşılıqlı əlaqəsi ilə formalaşır. Burun ucunun dəstəyi, yan divarların sabitliyi və burun qapağının açıqlığı estetik görünüşlə yanaşı, tənəffüs funksiyasına da təsir edə bilər.

Burun ucu

Medial və lateral ayaqcıqlar, ara qığırdaq hissələri və arakəsmə ilə əlaqələr burun ucunun proyeksiyası və rotasiyasına təsir göstərir. Cərrahi müdaxilə zamanı bu dəstək elementlərinin zəifləməsi bəzi hallarda kontur dəyişiklikləri və ya ucun mövqeyində dəyişikliklərlə əlaqəli ola bilər. Dayağın qorunması və ya bərpası planlaşdırmanın vacib hissəsidir.

Burun qapağı və yan divarlar

Burun qapağı hava axını üçün mühüm anatomik sahədir. Yan qığırdaqların və ətraf toxumaların dəstəyi azaldıqda bəzi pasiyentlərdə nəfəsalma çətinliyi yarana bilər. Bununla belə, hər burun tutulması struktur zəiflik demək deyil; selikli qişa xəstəlikləri və digər səbəblər də araşdırılmalıdır.

Burun arakəsməsi

Arakəsmə burunun daxili dayaqlarından biridir və qığırdaq qreftləri üçün mənbə ola bilər. Arakəsmənin əyriliyi və ya zəifliyi həm funksional, həm də estetik planlaşdırmaya təsir göstərə bilər.

Qığırdaq qreftləri və tikişlər

Struktural rinoplastikada qığırdaq qreftləri burunun müəyyən sahələrini dəstəkləmək, konturu formalaşdırmaq və ya zəifliyi bərpa etmək üçün istifadə oluna bilər. Qreftin növü və yeri pasiyentin anatomiyasına və cərrahi məqsədə görə seçilir.

• Arakəsmə qığırdağı: uyğun olduqda tez-tez istifadə edilən mənbələrdən biridir.
• Qulaq qığırdağı: müəyyən kontur və dəstək ehtiyaclarında seçilə bilər.
• Qabırğa qığırdağı: daha çox qığırdaq həcmi tələb olunan seçilmiş mürəkkəb və revizion hallarda nəzərdən keçirilə bilər.
• Tikiş texnikaları: qığırdaq hissələrinin formasını və mövqeyini dəyişdirmək, yaxud onları sabitləşdirmək üçün istifadə edilə bilər.

Heç bir qreft və ya tikiş bütün pasiyentlərdə eyni nəticəni təmin etmir. Qreftin seçimi, yerləşdirilməsi və ölçüsü cərrahın anatomik qiymətləndirməsinə əsaslanır. Qığırdaq qreftləri ilə bağlı mümkün risklərə kontur görünməsi, asimmetriya, yerdəyişmə, əyilmə və ya əlavə müdaxilə ehtiyacı daxil ola bilər.

Hansı hallarda struktural yanaşma istifadə olunur?

• Burun ucunun dəstəyinin zəif olduğu hallarda;
• Burun qapağında daralma və ya yan divar zəifliyi olduqda;
• Burun arakəsməsinin əyriliyi və ya struktur qeyri-sabitlik müşahidə edildikdə;
• Əvvəlki əməliyyatdan sonra dəstək itkisi və ya kontur problemi yarandıqda;
• Burun formasını dəyişərkən dayaq elementlərinin qorunması və ya bərpası lazım gəldikdə.

Bu siyahı struktural texnikanın hər belə vəziyyətdə mütləq lazım olduğu mənasına gəlmir. Müayinə zamanı problemin anatomik səbəbi müəyyən edilir və ən uyğun üsul seçilir.

Struktural və preservasiya rinoplastikası

Struktural rinoplastika ənənəvi olaraq burun skeletinin formalaşdırılması və lazım olduqda əlavə dəstək yaradılması ilə əlaqələndirilir. Preservasiya rinoplastikası isə uyğun hallarda mövcud anatomik strukturları və dorsal xətti mümkün qədər qorumağa çalışan texnikaları əhatə edir.

Bu yanaşmalar arasında bütün pasiyentlər üçün universal üstünlük yoxdur. Bəzi əməliyyatlarda onların prinsipləri birləşdirilə bilər. Əsas məqsəd burunun funksiyasını və uzunmüddətli formasını nəzərə alan fərdi plan qurmaqdır.

Üstünlüklər və məhdudiyyətlər

Struktural rinoplastika avtomatik olaraq daha yaxşı və ya daha davamlı nəticə demək deyil. Nəticə anatomik planlaşdırmadan, texnikanın düzgün seçilməsindən, toxumaların xüsusiyyətlərindən və sağalma prosesindən asılıdır.

Sağalma və nəticənin qiymətləndirilməsi

Əməliyyatdan sonra şişkinlik, göyərmə, burun tutulması və həssaslıq ola bilər. İlkin dəyişikliklər həftələr ərzində azalır, burun ucundakı qalıq şişkinliyin çəkilməsi isə aylarla davam edə bilər. Qreftlərin son konturu və burunun ümumi görünüşü sağalma prosesi boyunca dəyişə bilər.

Cərrahın qulluq göstərişlərinə əməl etmək və planlı müayinələrə gəlmək vacibdir. Güclü qanaxma, artan ağrı, hərarət, görmə dəyişikliyi və ya ciddi nəfəs darlığı olarsa, təcili tibbi yardım alın.

Tez-tez verilən suallar

Struktural rinoplastika nə üçün edilir?

Burunun skeletini formalaşdırmaq, zəif dayaq elementlərini qorumaq və ya bərpa etmək, estetik və funksional məqsədləri birlikdə nəzərə almaq üçün istifadə oluna bilər.

Struktural rinoplastika həmişə qığırdaq qrefti tələb edirmi?

Xeyr. Qreft ehtiyacı konkret anatomik vəziyyətə və cərrahi məqsədə görə müəyyən edilir.

Struktural rinoplastika nəfəsalmanı yaxşılaşdırırmı?

Burun qapağı və ya digər struktur problem nəfəsalmaya təsir edirsə, uyğun cərrahi plan funksiyanı dəstəkləyə bilər. Lakin nəticəyə zəmanət yoxdur və bütün burun tutulmaları struktur mənşəli deyil.

Struktural və preservasiya rinoplastikasından hansı daha yaxşıdır?

Hamı üçün eyni cavab yoxdur. Seçim burunun anatomiyasına, deformasiya növünə, funksional ehtiyaclara və cərrahın planına əsaslanır.

Revizion əməliyyatda struktural yanaşma istifadə oluna bilərmi?

Bəli, seçilmiş revizion hallarda dayaq itkisini və ya kontur problemini bərpa etmək üçün istifadə oluna bilər. Qreft mənbəyi və texnika fərdi qiymətləndirilir.

Mənbələr

1. American Society of Plastic Surgeons — Rhinoplasty
2. American Academy of Otolaryngology–Head and Neck Surgery — Clinical Practice Guidelines
3. PubMed — Structural rhinoplasty, grafts and nasal valve research

Tibbi məlumatlandırma: Bu məqalə ümumi məlumat üçündür və fərdi tibbi müayinəni, diaqnozu və ya müalicə planını əvəz etmir. Cərrahi üsul pasiyentin anatomiyasına və klinik ehtiyaclarına əsasən cərrah tərəfindən seçilməlidir. Məqalənin müəllifi Tibb Üzrə Fəlsəfə Doktoru Dr Əlif Hüseynzadə MD